Efekt psychiczny
Ogólnie zatem, kiedy na początku do wywołania pewnego efektu psychicznego potrzebny był skomplikowany "antecedens" zawierający w sobie wiele składników, to później do wywołania tego efektu wystarcza tylko jego część. Uwidacznia to rys 1. Czynność XYZ, aktywowana z początku przez kompleks ABCD, później, pod wpływem uczenia się, może być aktywowana przez samo tylko D. Otóż mechanizm, na który tu zdaje się powoływać Hollingworth tłumacząc przebieg procesów wychowawczych, znany jest psychologii jako pewien specjalny wypadek działania praw kojarzeniowych. Mianowicie, przy nauce o kojarzeniu omawia się w psychologii fakt, że jeżeli jakieś wyobrażenie B skojarzy się z innym poprzedzającym czasowo wyobrażeniem A, złożonym z większej ilaści elementów, to pod wpływem częstego powtarzania takiego następstwa dokonuje się pewnego rodzaju przesunięcie czy też uproszczenie skojarzenia, które sprawia, iż do wywołania owego wyobrażenia B wystarczy później już tylko pewna część złożonego wyobrażenia A. " Zapewne wychowanie da się niekiedy sprowadzić do powyższego mechanizmu.